34403366421_4089e4bb7b_kEen groep veehouders, dierenartsen en onderzoekers reisde in april 2017 voor een week naar India. Platform Natuurlijke Veehouderij organiseerde deze uitwisseling om zo kennis op te doen en uit te wisselen over het verantwoord gebruik van antibiotica, ofwel: zo min mogelijk gebruik van antibiotica, in beide landen.

Het probleem van de groeiende ongevoeligheid van bacteriën voor antibiotica, ofwel resistentie, is een ernstig probleem. Wereldwijd verwacht de WHO een toename van dodelijke slachtoffers, doordat eenvoudige infecties als blaas- en longontsteking niet meer behandeld kunnen worden. Een (klein) deel van de ongevoeligheden heeft zijn oorsprong in veterinair ( mis)bruik van antibiotica.

Leren van planten
Hoe komt het nou dat bacteriën, wormen, vlooien en teken steeds een antwoord weten op de synthetische middelen die door dokters wereldwijd worden voorgeschreven, bij mens en dier? Volgens de wetenschappers in India doordat een aanpak van infecties met een enkelvoudige stof niet natuurlijk is, vertelt dierenarts Hans Nij Bijvank, 1 van de deelnemers, “We kunnen leren van de planten en dieren, die in feite dezelfde competitie met bacteriën, virussen en schimmels moeten aangaan als wij. Een plant heeft een heel arsenaal aan stofjes tot zijn beschikking om gezond te blijven. Bijvoorbeeld wilgenschors bevat vele werkzame stoffen, waaronder aspirine. In het Westen zijn we gewend om via onderzoek de werkzame stof uit een plant of uit de bodem te isoleren en synthetisch na te maken om in een handzame pil of injectie te kunnen toedienen.”
Dat is een belangrijk verschil tussen India en het Westen zegt Nij Bijvank: bij gebruik van planten en kruiden is het aantal werkzame stoffen zo groot dat de bacteriën er geen resistentie tegen kunnen ontwikkelen. “Een knoflookteen bevat meer dan tweehonderd werkzame stoffen. Voor veelgebruikte specerijen als komijnzaad, fenegriek en kurkuma geldt hetzelfde. Hierdoor is het werkingsmechanisme van de natuurlijke middelen moeilijk te ontrafelen; het is een black box. De kennis komt van eeuwenoude gebruikservaring die met de kruidenmengsels is opgedaan. In India is die kennis goed opgeschreven en bewaard gebleven, de oudste geschriften stammen van voor onze jaartelling.” Ondersteuning krijgt het het project ondermeer van de Provincie Overijssel. “De Provincie investeert veel in een duurzame agrarische sector. Deze fondsen zijn hard nodig om de kennis van geneeskunde uit de natuur te kunnen vergroten.”

Kennis halen en brengen
De groep heeft niet alleen kennis gehaald, maar ook gebracht. Want in India kan het platform ondersteuning geven op het gebied van voedselveiligheid. In Nederland komt geen antibioticum voor in de consumptiemelk. Als een koe behandeld moet worden, dan geldt een wachttijd voor het leveren van de melk: tot het antibioticum niet meer kan worden aangetoond in de melk gooit de veehouder de melk weg van een behandelde koe. Pas daarna wordt de melk weer geleverd aan de fabriek. Dit wordt streng gecontroleerd door de melkfabriek en de overheidsinstanties. In India ontbreken die testen, waardoor antibiotica in consumptiemelk terechtkomt. Dit is slecht voor de volksgezondheid. De groep Indiagangers ondersteunt de Indiërs in het opzetten van een systeem van goede testen. Naast de plannen voor het uittesten van nieuwe recepten is de belangrijkste verandering die de reis naar India heeft voortgebracht de hernieuwde blik op ziekte en gezondheid, die in Nederland door de schaalvergroting en efficiëntie wellicht wat verloren is gegaan.